Van energieverslindend naar toekomstbestendig: renovaties oPEN Lab in Nieuw Texas afgerond

Wat begon als een piloottraject, markeert nu de start van een duurzame transformatie waarin innovatie, participatie en toekomstgericht wonen samenkomen. Nieuw Texas is daarmee klaar voor de volgende fase van het project: het verzamelen en analyseren van de data in de praktijk.

Slimme renovaties in recordtempo

Dankzij industriële technieken zoals prefab gevelpanelen en een modulaire energiebox – waarin onder meer de warmtepomp, het ventilatiesysteem en het buffervat vooraf geïntegreerd zijn – konden de woningen op gemiddeld acht weken tijd gerenoveerd worden. Elke woning kreeg een afgestemde combinatie van technieken zoals groendaken, zonnepanelen, slimme ventilatie en extra isolatie.

“Als woonmaatschappij staan we voor de uitdaging om duurzame, kwalitatieve woningen te realiseren in een steeds complexere context,” zeggen Philippe Plaghki en Raymond Visser, projectleiders bij Wonen in Limburg. “Met oPEN Lab bewijzen we dat samenwerking, innovatie en bewoners-betrokkenheid vandaag al concrete resultaten opleveren. Nieuw Texas toont hoe we renovaties tegelijk technisch sterk en sociaal gedragen kunnen uitvoeren.”

Draagvlak voor én met bewoners creëren

Bewoners kregen van bij de start een actieve rol in het project via infosessies en individuele begeleiding. Hun stem was cruciaal om de renovaties af te stemmen op hun leefwereld.

Een belangrijke ambitie was om de werken uit te voeren zonder verhuis, om onder andere bijkomende druk op de wachtlijst van de sociale woningmarkt te vermijden. Toch bleek dat de impact op de privacy en rust voor sommige bewoners te groot was. Daarom werd tijdens het traject flexibiliteit ingebouwd en konden bewoners kiezen voor een tijdelijke wisselwoning, met de nodige ondersteuning.

“Bewoners zijn geen eindgebruikers, maar partners in het verduurzamen van hun leefomgeving”, zeggen Lore Parade en Anneleen Baptist van Wonen in Limburg. “Met co-creatie en intensieve participatie streefden we naar een renovatieproces dat sociaal gedragen werd. De ervaring leerde ons dat een proactieve inschatting van hindernissen, oprechte communicatie en nauwe samenwerking cruciaal zijn om dat draagvlak samen met de bewoners mee vorm te geven.”

Volgende fase: onderzoek in de vernieuwde woningen

Met de renovaties achter de rug start nu het “living lab”: in elke woning worden via een slim IT-platform ruim 200 parameters gemeten, zoals temperatuur, luchtkwaliteit en energieverbruik.

De eerste metingen tonen aan dat de energievraag voor verwarming en warm water ongeveer gehalveerd is, en dat het binnenklimaat merkbaar verbeterd is. De komende maanden (en seizoenen) moet duidelijk worden welke technieken en combinaties het meest effectief zijn en hoe ze bijdragen aan comfort en betaalbaarheid.

“De renovatie was ingrijpend, maar ik merk nu al verschil,” vertelt bewoonster Aynur, die met haar gezin in Nieuw Texas woont. “Er is geen tocht meer, de kamers zijn veel warmer in de winter en ik voel me comfortabeler in mijn huis.”

De weg vooruit

Met de renovaties in Nieuw Texas is een belangrijke stap gezet richting een duurzame woonomgeving. Het traject levert waardevolle inzichten op over hoe renovaties bijdragen aan energieprestaties, comfort en betaalbaarheid.

Tegelijkertijd toont het traject aan dat zelfs bij doorgedreven technische verbeteringen, betaalbaarheid niet vanzelfsprekend is. De huidige elektriciteitsprijzen zetten de haalbaarheid van duurzame oplossingen onder druk en vormen een rem op de brede toepassing ervan. Dit onderstreept de nood aan structurele ondersteuning en aangepaste beleidskaders om dergelijke projecten op grotere schaal mogelijk te maken. Tegelijk wijzen de vooruitzichten op een evolutie van de energieprijzen in het voordeel van elektriciteit en in het nadeel van fossiele brandstoffen, waardoor de bewoners beter beschermd zijn tegen toekomstige evoluties en schommelingen.

De aanpak in Nieuw Texas toont aan dat technische innovatie, bewonersbetrokkenheid en energie-prestaties elkaar kunnen versterken – als we ze doordacht inzetten, samen met bewoners, partners en beleidsmakers.

“We bevinden ons aan het begin van een nieuw hoofdstuk waarin we echte inzichten kunnen verzamelen over energieprestaties, comfort en betaalbaarheid,” zegt Maarten De Groote, Programma Manager bij EnergyVille/VITO. “oPEN Lab wordt zo een Europese proeftuin voor de steden van morgen.”

* In het oPEN Lab project – een grootschalig Europees onderzoeksproject ondersteund door Horizon 2020 en gecoördineerd door VITO/EnergyVille – werd de wijk Nieuw Texas in Genk geselecteerd als pilootproject voor de transitie naar een energiepositieve buurt. In totaal werden 27 sociale huurwoningen van Wonen in Limburg energetisch gerenoveerd.

Het project oPEN Lab ontving steun van het Horizon 2020 onderzoek- en innovatieprogramma van de Europese unie, onder overeenkomstnummer 101037080.